A slenska sjlfan sig

Kafli r nstu bk.

Kunningi minn sem jr Austfjrum bau mr a koma me smalamennsku einn laugardag. Hann vissi a g var nfluttur heim fr Danmrku eftir 21 r tlandinu og a g var fullu v a reyna slenska mig. Leitir eru rammslenskt fyrirbri og g hafi aldrei vinni fari svoleiis.
En essi maur er mikill hugamaur um skgrkt og hafi keypt jrina til a breyta landinu nytjaskg. ess vegna var hann ekki hlynntur saukindinni; r tu plnturnar hans. Hann og sonurinn hfu lagt endalausa vinnu a gira vers og kruss um landareignina, en allt kom fyrir ekki. Hann vildi meina a slenskt sauf hafi ti upp slenska birkiskginn fr vkingald.
Svo hann var feginn a rollunum yri smala burt. En okkar plan var a kaupa srstaka boli bkabinni Iu vi Lkjagtu, geslega flottir bolir me rauum rolluhaus utan og undir stendur „The Killer Sheep“. tluum vi a vera essum bolum yst kla til a bgga bndurna. a frst fyrir a skaffa essa boli, en vi vorum samt klddir eim huglgt.
Morguninn byrjai me snaps; rjkandi skalt brennivn sem skar langt ofan garnir. Svo fkk g tvo stillanlega gngustafi, eins og g vri a fara ski. ar eftir var stungi danskri lds lpuvasann minn.
Vi lgum af sta og vi vorum 5 karlar brattri fjallshl. Tveir fru lengst upp hjallann. g tti a vera niur vi giringuna, v a var auveldast. Fjrbndinn sem tti rollurnar tlai a vera blnum veginum og stjrna. Tvhundru metrar ttu a vera milli okkar, en vi ttum a ganga lnu. etta var svo sem ekkert ml. g fkk mr krkiber mean g bei.
etta var Berufirinum og beint fyrir ofan okkur var svartur og brattur tindur sem stakkst upp r landslaginu. Tindurinn ht Stng og minnti mig a a fyrsta krastan mn ht Gunna Stng. Fyrsti kossinn var gtuhorni Flkagtunni. etta voru ljfar minningar.
g vaknai upp af hugsunum mnum, egar bndinn blnum kallai og vi ttum a ganga af sta. Me str munninum arkai g af sta. Ferlega freystandi krkiber voru um allt og g beygi mig spart niur. Krkiber hafi g aldrei fengi tlandinu svo etta var endurheimting gmlu gmsti. Landslagi var ftt og kindasli var mefram giringunni. Bndinn sigldi rlega Jeppanum niri veginum. Hann var me opinn gluggann.
arna voru nokkrar rolluskjtur v og dreif sem tku strax rs t eftir. Risastr og tignarlegur Blandstindur st beint mti hinumegin firinum. Snjr var hstu tindum.
Mosinn var grr og dunamjkur eins og dr IKEA dna. Krkiberjalyngi var grnt, blberjalyngi ori bleikt og stundum rautt, grbrn ml inn milli; litasamsetningin alveg strkostleg. arna voru dalverpi og grjtnibbur. g mundi eftir a hafa s svona landslag. Djpt huganum mundi g eftir einmannaleikanum slensku nttrunni.
g rak augun eina rollu me tv lmb sem st upp hu grjtbari og virti mig fyrir sr. Hn var mrau og geslega flott, eins og hn vri kldd rndrum og fnum rauhrum ullarpels. a var eins og hn hugsai:
„Er hann virkileg a koma hinga?“
hljp g mti henni og hrpai:
„N tla g a koma og ta ig.“
Rollan hrkk kt og hljp af sta me lmbin eftir sr.
g heyri gilegan lkjarni og kom a lkjarsprnu, ar sem lkurinn rann yfir hreina kletta og var binn a fnslpa bergi svo v voru mjkar lnur og holur og allskonar snar ar sem vatni tifai. Hlji og lyktin mynnti mig eitthva r sku. etta var eitthva alveg srstak, en g mundi ekki hva a var. Sterk tilfinning. etta var einhverskonar Moment in nature.
g arkai fram skakkur hallanum og endalausar lonar fur voru eins og sund rssneskar ullarhfur fribandi sem okuust nr. g ggist ofan allar gjtur og klettaskorur, engin rolla mtti sleppa hafi bndinn sagt.
En allt einu var mr liti vi og s g a brna rollan st fyrir aftan mig, upp hamri og horfi hsk mig. Helvsk hafi fali sig gjtu. g byrja strax a hlaupa fyrir hana. Hn tk rs upp hlina. Lmbin fylgdu.
„rjsk ertu, en g er rjskari,“ kallai g eftir henni.
„Hva helduru a getir,“ meai hn mti og herti frinni.
Hn ekkti landi og var ekki eins heimsk og g hafi gert r fyrir. g urfti a a yfir ma, arka upp brattar hlar, fara langar leiir ar til hn nam staar og horfi augun mr. g horfi mti. snri hn vi.
Ef a er eitthva sem maur getur nota lfsbarttunni er a rjskan.
GSM sminn hringdi og a var vinur minn ofar fjallinu:
„Gur ertu! essi rolla var geslega rjsk g var binn a gefast upp henni,“ sagi hann smann.
„tti ekki a n eim llum?“ spuri g.
„eir hljta skjta r sem vera eftir,“ sagi hann.
„J, fn sunnudagssteik.“
Hgt og sgandi sfnuust rollurnar einn flokk, nokku framar. En mraua rollu kvikindi hlt fram a brella mig. Hn hafi lag v a fara ofan dld og fela sig. urfti g a pua yfir hina til a finna hana. st hn lautinni og bei eftir mr. Hn dr mig asnaeyrunum eins og gabbsjk kona.
a ddi ekkert a vinka me stfunum og kalla og hrpa. Hn st kyrr og bara horfi augun mr. fkk g a snjallri a fara gelta. g gelti svo a bergmlai t fjrinn. Mr var sama hva hinir hugsuu. En a virkai, rollan drullaist fram. En hn horfi undarlega mig.
Loks egar g var binn a gelta mig hsan, drullaist hn til a sameinast jarmandi hpnum. tk g eftir v a rollurnar voru a kalla hvor ara. Og a var kvrtunartnn gangi. Ein rollan var fyrir hpnum og a var eins og arar hlddu kalli hennar.
„Komi hinga stelpur, komi, komi,“ jarmai hn stugt.
Svona silaist etta fram. g uppgtvai a best var a fylgja kindaslunum. r sjlfar voru bnar a velja og troa bestu leiina.
steinunum voru hvtir og gulir mosablettir, ofsa tff, eins og eir vru me sveppaskingu. Einnig gat etta lkst grnum mlningarslettum, eins og mlari hefi veri a hreinsa r mlningarpensli steinana. Risastr gsahpur flaug yfir. r voru ruglaar og reiar, fremsta gsin gargai mig.
g nam staar og horfi til baka Gunnu Stng. Hn hafi lka veri hvaxin og tignarleg me kolsvart hr. N s g betur etta tignarleg fjall. a var eins og sandpramdi, ar sem bi var a stinga rgbraui toppinn. oka lddist kringum toppinn. etta var eins og kvikmynd.
Vinur minn hringdi og vi kvum a hittast og f okkur l.
„etta er bi, bara sm spotti eftir,“ sagi hann og sat steini.
„g er alveg binn ftunum eftir allar essar fur,“ sagi g og sturtai kldu linu niur hlsinn.
„Svo er boi upp heita mlt bnum.“
„etta er solti gaman, en ferlegt pu,“ sagi g.
„Bara vitleysa, essar rollur eiga ekkert a ganga lausar,“ sagi hann.
egar vi komu fram felli sust allar rollurnar samankomnar stran flekk fyrir nean. Fjrhsin voru arna skammt fr. Miki jarm var gangi. a var eins og r tluust vi, mest voru r a kvarta. a var eitthva gangi hj eim. N s g greinilega hver forysturollan var. Hn var me rytjuleg horn. Tu karlar voru arna kring.
Allt einu tk forysturollan rs upp fjallshlina og kallai kaft hinar. r svruu og fylgdu eftir. Bndinn byrjai a skra t um blruna. Vi hlupum af sta til a stoppa etta, en herti forystusauurinn ferinni. Jarmandi eltu blessaar rollurnar langri r. etta var trlegt. Vi reyndum allt til a stoppa gfuna en a var tiloka a slta halarfuna, allar eltu r eins og dleiddar. Eitthva tkst a hindra a allar rollurnar fru rs. En forysturollan fr upp fjalli me gan hp eftir sr. Vi vorum fjrir karlar sem hlupum eftir eim. Upp fjall og niur hls, upp hjalla. En allt koma fyrir ekki.
g drst afturr en hinir hlupu t buskan. Mr fannst etta tilgangslaust og g nennti ekki lengur essari vitleysu, etta var bara einhver steypa. Til hvers? r voru lei sltrun hvort sem var. Bara skjta r fri.
fr a snja. skmmum tma var komi unnt snjteppi yfir allt. a var mega flott. Snjrinn sem lenti steinum og klettum brnai. fi grasi tk mti snjnum, svo a var eins og grhr kerling. annig a landslagi var flekktt og ar fyrir utan kom upp r snjnum rautt blberjalyngi. Mjg tff! g fr a leika mr vi a veia snjflygsurnar eins og vri au firildi.
heyri g kll fyrir ofan mig og kll fyrir nean mig, en vissi ekki hvort etta var hrafnagarg ea mannaml. uppgtvai g a g var einn snjkomunni. a snjai inn baki mr og ofan rassgati. Snjdrfan kom sk. etta ekkti g. Svo kom skafrenningur.
g var blautur og kaldur hkunni svo a var erfitt a tala. etta kannaist g vi, j etta hafi g svo oft upplifa. etta var hluti af v a vera slendingur. En g var villtur. Hvar voru hinir? Var smalamennskunni htt? Allt var hljtt.
g rakst rolluflokk sem st af sr drfuna sm gili. r sust varla fyrir snjkomunni og sjlfar ornar hlf hvtar. r horfu mig.
„Hva er a essum gja, af hverju fer hann ekki me hinum?“ hugsuu r.
g rfai um svi og vissi ekki hva g tti til brags a taka. arna voru nokkrar rolluskjtur v og dreif, eim smalai g llum ofan gili til a hafa r sama sta, egar hinir kmu.
Snjflygsurnar settust ullarpeysurnar rollunum svo r voru ornar kaldar og slptar. g var gjrsamlega uppgefinn ftunum og rmlega a. essu nennti g ekki lengur.
„Hva heldur a srt? ert enginn bndi,“ s g a rollurnar hugsuu.
„i skulu passa ykkur g er rjskari en andskotinn,“ hugsai g mti.
En hinir karlarnir komu aldrei. Svo g kva a smala rollunum niur a giringu. a var betra en ekkert. En g var komin langleiina til baka og leyst ekkert a fara smala alla leiina upp ntt. Rollurnar hreyfu sig ekki, stu bara skjli hver vi ara. talai g vi r dnsku:
„Af sted med jer.“
r hundskuust r af sta. etta undarlega hrognaml me tilheyrandi kfuhlji kokinu virkai. r hfu aldrei heyrt svona.
g borgarbinn og gtustrkurinn, smalai eim gegnum snjkomuna mefram giringunni eirra eigin kindastgum. Brtt s g hver var forystu rollan. Hn var me rytjuleg horn. a var hn aftur.
Oft nam hn staar, horfi mig, svo horfi hn upp fjalli og jarmai.
„Nej, det skal du i hvert fald ikke,“ sagi g hastarlega dnsku.
Hn leit mig.
„Du skal ikke op p fjeldet,“ endurtk g.
snri hn fr og hlt fram kindastgnum. g urfti ekkert a smala rollunum, nei g urfti bara a smala henni. Hinar komu eftir.
En hn var rjsk. Eitt skipti fru r niur fyrir hamar og ofan gil, hurfu mr sjnum. egar g kom upp hamarinn og horfi niur, s g a helvsk hafi teki rs og r stefndu beint upp fjalli. Allar hinar rollurnar fylgdu trfastar eftir halarfu. g hljp vi ft, g vri orinn haltur og uppgefinn. gat g haldi mr uppistandandi me essum fnum gngustfum. g urfti a hlaupa langt upp hjallann til a geta stvar r. Han fr fylgdist g ni me forysturollunni. hvert sinn sem hn nam staar og skimai upp fjalli skrai g:
„Videre med dig! Nej ikke drmme om det, din luder.“
Hn skvettist til egar g sagi „luder“ en a ir hra. v verri sem bltsyrin voru v meir hrif. Eitt sinni tk hn rs t af gum vegi og fr me mig hring kringum hl, bara til a teyma mig langa aukalei. var g of uppgefinn til a hlaupa fyrir hana.
En hn ekkti leiina. Hn var lei heim fjrhsin, ar sem hn var vn a vera veturna hlju og me gott fur. Hva var hn a streitast mti?
Loks s g hina karlana, ar sem eir stu vi veginn. Fullt af jarmandi rollum stu giringu fyrir utan fjrhsin. Bi var a smala va a. Bndinn k um blnum. Hann k rlega mefram giringunni og fylgist me mr og mr sndist hann kinka kolli.
„Forbandede kjllinger g hjem for helvede, “ skrai g rammhs til a f r til a halda strikinu.
ljs kom a etta voru tndu rollurnar tuttuguogsex. Hinir hfu ekki fundi neitt snjkomunni og gefist upp.
„ ert efni gan fjrbnda,“ sagi bndinn t um blgluggann.
„Nei, nei, nei,“ svarai g.
En etta var gott skref ttina a v a vera slendingur n.



jin hefur lti plata sig.

Grein Morgunblainu.

N rkisstjrn hefur sest upp brnna en samt heldur Steingrmur fram a hrpa hvrt. N eigum vi a a t engjarnar og raka heiagrasi, allir eiga a taka til hendi og byggja hs a s offrambo. N er a ekki lengur spurningin hva sland getur gert fyrir ig, heldur hva getur gert fyrir sland. Vi ingsetningu var lti anna gert en a gagnrna frfallandi rkisstjrn og vla yfir v hve erfitt etta b vri sem veri var a taka vi.

Enn er veri a hamast Dav Oddsyni eins og hann s sekur fjrglpamaur. Fyrsta verkefni rkisstjrnarinnar er a hreinsa t r selabankanum, n ess a a s alvru rkstuningur fyrir hendi. J mgurinn Austurvelli vill a. etta verur a gerast til a f jarstt, er sagt. Fyrir mr hljmar etta sem hreinn rur.

a eru rr selabankastjrar sem sitja inn klettinum svarta. En efnahagsvandinn getur ekki veri eim a kenna. a er fjrmlakreppa llum heiminum. Og fjrskorturinn rispai gat hlandblruna, gei lak t og allt endai me skelfingu slandi. En hinir raunvrulegu glpamenn, eir leika lausum hala.

Hva me gengdarlausa grgi eirra aumanna, sem lku ann leik a sigla falskri viskiptavild. orparar sem hafa bi til silausa svikamillu til a gra milljara. Viskiptamdel sem eir pikkuu upp USA, og lru af Enron svikurunum. a eru essir fjrglpamenn sem hafa spila me hagsmuni almennings og knsett efnahag landsins.

etta viskiptamdel er ekkert anna en svikamylla. a fjallar um a a kaupa fyrirtki og lta fyrirtki sjlft borga kaupveri. skjli samruna er hgt a hengja fleiri skuldir fyrirtki og punta aeins upp bkhaldi. San er fyrirtki sett hlutabrfamarka og brfin seld til lfeyrisja og almennings uppsprengdu veri. a var vel vita ur en etta viskiptamdel barst til slands a grarstr gjaldrot gtu fylgt kjlfari. En hva me a, braskararnir grddu strf.

Mdeli virkar annig a braskarinn finnur fyrirtki sem er til slu. Hann stofnar ntt fyrirtki og gefur v fallegt nafn eins og til dmis Rsin hf. Rsin svo a kaupa fyrirtki. Braskarinn leggur fram hlutaf Rsina, sem er bara ltill hluti af kaupverinu. Rsin fer bankann og fr ln fyrir afganginum.

San er fyrirtki og Rsin hf, sameinu, undir nafni upphaflega fyrirtkisins. Vi samrunan flytjast skuldir Rsarinnar inn fyrirtki, sem sagt seinni hluti kaupversins. annig er n upphaflega fyrirtki ori yfirtkuflag Rsarinnar, og raun bi a kaupa sjlft sig.

Fyrirtki sem st gtlega upphafi hefur n fengi auka skuldir, n ess a nokkur eign komi ar mti. En til ess a fela skeringuna eigin f t af essari skuldaaukningu, fra menn efnahagsreikning eitthva sem eir kalla viskipavild mti skuldunum. En etta er flsk eign. a er ekkert arna bak vi. N ltur allt vel t og fyrirtki er tilbi til slumeferar og hgt a skr a markai sem hagsta fjrfestingu.

slensku bankarnir hafa svo lna fyrir essum skuldsetningum, v allir virtust vera a gra. Bankarnir hafa hreinlega teki beinan tt essum fjrfestingum og slumeferum og egi har knanir fyrir. Margir fllu freystinguna, enda ekki skortur fjrmagni. etta hefur vaxi r fr ri eins og smitsjkdmur.

annig hafa fyrirtki og bankar veri a enja t sna efnahagsreikninga, sem er httulegt spil. Skuldsetning banka og fyrirtkja var orin grarleg a margir voru komnir barm gjaldrots og hefu sennilega aldrei komist aftur upp r svkinni. egar lausaf varr, hrundi spilaborgin og jin arf a borga.

Endurskoendur vita a a er ekki bara silaust og lgleysa a fra slka falska viskiptavild efnahagsreikning sem er jafnvel hrri en eigi f. En a virist auvelt a mta lggiltum endurskoenda, ef heit vnarbrau eru boi.

eir menn sem stunduu etta eru ekkert anna en glpamenn. eir leika lausum hala. Dav Oddson er ekki glpamaurinn. Hann er bara fangavrurinn sem bur eftir sakborningunum.